लेख

बंगुर पालन

परिचय नेपालमा बंगुर पालनको लामो ईतिहास छ।विशेष गरी पूर्वी र मध्य क्षेत्रका केही जातीय समूहहरुले परम्परागत रुपमा बंगुर पालन गर्दै आएका छन्। पहिलो घरयासी उपभोग र सांस्कृतिक कार्यका लागि गरिने बंगुर पालन १९५७ मा हाइफर इन्टरनेशनलले विदेशी जातका बंगुर ल्याएपछि व्यवसायिक रुपमा विस्तार भएको हो। आधुनिक समयमा,विदेशी जातका बंगुरहरुको राम्रो मासु उत्पादन क्षमताका कारण व्यवसायिक […]

सुँगुर बंगुरमा माइकोटोक्सिकोसिस

पूर्वनिर्धारित कारकहरू ब्याक्टेरिया हुन् – स्ट्रेप्टोकोकस सुइस, हेमोफिलस परासुइस, साल्मोनेला आदि। भाइरल। संक्रमण; कमजोर वेंटिलेशन; भीडभाड; तनाव.प्रभाव: अयोग्यता, काँपने, चकचके, असामान्य आँखा चाल, आक्षेप, मृत्यु। माइकोटोक्सिन बाली वा भण्डारण गरिएको फिडमा बढेको मोल्डबाट उत्पादन गरिन्छ।ज़ीरालेनोन (फ्यूसेरियम एफ2 टॉक्सिन) एस्ट्रोजेनिक हो र  (फ्यूसेरियम द्वारा डीऑक्सीनिवेलेनॉल (वोमिटॉक्सिन) सँग उत्पादन गरिन्छ। भिजेको जौमा बढ्दै।  एफ्लाटॉक्सिन एस्परगिलस फ्लेवस द्वारा […]

 खुर्सानी कुहाउने झिँगा

१) परिचय Common name: Solanum fruit fly Scientific name: Bactrocera latifrons ब्याक्ट्रोसेरा ल्याटिफ्रोन्स(Bactrocera latifrons) एक प्रकारको फलफूल झिँगा हो। हाल नेपालमा अकबरे खर्सानी कुहाउने एक विशिष्ट प्रकारको झिँगाको समस्या गम्भीर रुपमा फैलिएको छ। यस झिँगाको आक्रमणले अकबरे खुर्सानीमा व्यापक क्षति पुर्याउँदै त्यसको उत्पादन र गुणस्तरमा प्रतिकूल असर पारेको छ।Bactrocera latifrons पहिला एशिया र प्रशान्त क्षेत्रमा […]

ग्रीष्म तनाव र प्रारम्भिक कुखुराको मृत्युको रोकथाम

गर्मी महिनामा नेपाली कुखुरापालनमा तातो तनाव एक सामान्य समस्या हो। यो तब हुन्छ जब चराहरू उच्च तापमान र आर्द्रतामा पर्छन्, जसले विभिन्न स्वास्थ्य समस्याहरू निम्त्याउँछ, जस्तै गर्मीको तनाव, निर्जलीकरण र कम दानाको सेवन। गर्मीको तनाव र चाँडै कुखुराको मृत्यु नेपाली कुखुरापालकहरूका लागि प्रमुख चिन्ताको विषय हो। उच्च तापक्रम, आर्द्रता र अन्य वातावरणीय कारकहरूले चराहरूको लागि […]

नेपालमा सुन्तला जातमा लाग्ने सबै भन्दा बिनाशकारी रोग : सिट्रस ग्रिनिङ्ग

१) परिचय सिट्रस एक उच्च मूल्यको बागवानी बाली हो जुन सुक्खा देखि अर्ध-सुक्खा सम्मका विभिन्न कृषि क्षेत्रहरूमा उब्जनी गरिन्छ। नेपालमा व्यावसायिक सिट्रस खेती सन् १९७० पछि मात्र सुरु भएको थियो। कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयको अनुसार अघिल्लो वर्षको उत्पादनको तुलनामा आर्थिक वर्ष २०२२/२३ मा २२.९५ प्रतिशत कुल फल उत्पादन भएको थियो भने सुन्तलाजातको खेती नेपालका […]

सुनाखरी अथवा सुनगाभा फूल खेती प्रविधि

परिचय नेपालीमा सुनाखरी अथवा सुनगाभा र अंग्रेजीमा अर्किड नामले चिनीने सुनाखरी अर्किडेसी (Orchidaceae) परिवार (Family) मा पर्नेे अनौठो प्रकृति र उच्च मुल्य बर्गमा पर्ने फूल हो ।  नेपालको तराई देखि हिमालय हावापानीमा पाईने यो फूलका थुप्रै प्रजातीहरु तराईमा रुखको हाँगाहरुको सहारा लिइ हावावाट मलजल लिएर हुर्कीरहेको (Epiphytes) देख्न सकिन्छ भने कोही प्रजातीहरु पहाडको चट्टानहरुमा (Lithophytes) […]

पशुको दाना आहारामा प्रयोग हुने अन्नमा ढुशीजन्य बिषाक्ति न्यूनिकरणका उपायहरु

पशुपंक्षीको दाना मा विश्लेषण गर्दा सबै लाई थाहा छ अन्न पशुपंक्षीको दाना मा प्रयोग हुुने महत्वपूर्ण माग हो । अन्न भन्नले अन्नवाली वाट उत्पादन हुने गेडा हो । तर सबै खाले अन्नहरुमा पाईने पोषक तत्व भने फरक हुन्छ । नबुझेको कुरा यति मात्र रहेछ । यस्ले पशुपंक्षी उत्पादन मा कति क्षति पु¥याउछ । भन्ने कुरा […]

जलवायु परिवर्तनको युगमा कुखुरा पालन उत्पादन

परिचयः नेपाली कृषिको सबैभन्दा द्रुत बृद्धि हुने क्षेत्र पोल्ट्री उद्योग रहेको छ, जसमा अण्डा र ब्रोइलर उत्पादनमा वार्षिक ५ देखि ७ प्रतिशतले वृद्धि भइरहेको छ। उद्योगले लचिलोपन देखाएको छ र ऋइख्क्ष्म्–ज्ञढ भाइरस र एभियन इन्फ्लुएन्जा महामारीको बावजुद अझै विस्तार भइरहेको छ। नेपालले अण्डाको उच्च उत्पादन (वार्षिक ४६ प्रतिशत) र ब्रोइलर (वार्षिक ८ देखि १० प्रतिशत) […]

काठमाण्डौंमा हैजाको त्रास

नेपालमा बर्सेनि गर्मी र वर्षाका बेला हैजाको बिरामी फेला परेको समाचार सुनिन्छ।यो वर्ष पनि शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालले गत साता राजधानी काठमाण्डूमा एक व्यक्तिलाई हैजाको सङ्क्रमण भएको पुष्टि गरेको छ । हैजा पानीजन्य सरुवा रोग हो र यो दूषित पानी वा खाद्य पदार्थ सेवन गर्दा सर्छ। गर्मी बढे सँगै राजधानी मा पानी को […]

दुग्ध गाईमा बाँझोपनको कारण र व्यवस्थापन

डेयरीका लागि यसको खेतीका जनावरहरूको नियमित प्रजनन जत्तिकै महत्त्वपूर्ण अरु छैन। ढिलो परिपक्वता, थोरै वा बिना बाछो, लामो सुख्खा अवधि, बारम्बार गर्भपात केही सामान्य समस्याहरू हुन् जसले प्रायः सबै वर्गका जनावरहरूमा प्रजननलाई कम वा सीमित गर्दछ। पूर्ण वा स्थायी प्रजनन विफलता निम्त्याउने समस्याहरूलाई बाँझोपन भनिन्छ। बाँझोपनको कारण – बाँझोपनको सबैभन्दा सामान्य र महत्त्वपूर्ण कारणहरू तल […]