एकातिर देशका लाखौँ हेक्टर उर्वर खेतीयोग्य जमिन दशकौँदेखि झाडीमा परिणत हुँदै छन्, अर्कोतिर देशभित्रै केही गर्छु भन्ने ऊर्जावान् युवाहरू खेतीका लागि एक टुक्रा जग्गा नपाएर भौँतारिरहेका छन्। यो गम्भीर राष्ट्रिय विरोधाभासलाई चिर्न सरकारले अघि सारेको ‘भूमि बैंक’ ले के साँच्चै नेपालको संकटमा परेको माटोलाई न्याय देला, या यो फेरि अर्को कानुनी दाउपेच मात्र बान्ला ? […]
कुनै समय नेपालको पहाडी गाउँको बिहान ढिकीको लयसँगै सुरु हुन्थ्यो।घर–आँगनमा कोदो कुट्ने त्यो आवाज केवल अन्न प्रशोधनको संकेत थिएनस त्यो हाम्रो कृषि संस्कृति, आत्मनिर्भरता र स्थानीय ज्ञानको जीवन्त प्रतीक थियो। आज ती ढिकीहरू विस्तारै मौन बन्दै गएका छन्। गाउँमा श्रमशक्ति घटेको छ, युवाहरू वैदेशिक रोजगारीमा छन्, खेती गर्ने हात कम भएका छन्। तर, एउटा कुरा […]
धान खेतमा हाँस पालन एक एकिकृत खेती प्रविधि हो। साना कृषकहरुले कम लागतमा प्रांगारिक धान उत्पादन गर्न यो उपयुक्त प्रविधि हो । विश्वका विभिन्न मुलुकहरु जस्तै जापान, बंगलादेश, फिलिपिन्स, भियतनाममा धान खेतमा हाँस पालन एक सफल खेती प्रविधिको रुपमा लिइन्छ । नेपालमा हालसम्म यस बिषयमा कुनै पनि अनुसन्धान र परिक्षणहरु भएको पाइदैन । तर नेपालका […]
हामि कृषि परिवर्तनका ठुलाठुला कुरा गर्छौ तर सामान्य काम गर्दैनौ, जो बिना पैसा सजिलै गर्न सकिन्छ त्यो गर्दैनौ अनि अनेक सपना देख्छौ हात लाग्यो शुन्य । म त भन्छु कृषि रुपान्तरणको मुख्य आधारभुत पक्ष भनेको हारहार खेती हो । यदी हारहारमा हामी खेती गर्दैनौ भने कृषि व्यवसायिकरणको सपना नदेख्दा हुन्छ । हारहार खेती प्रणाली कुनै […]
आलु (Potato) नेपालको प्रमुख खाद्य तथा तरकारी बालीमध्ये एक हो। परम्परागत रूपमा आलुको गानो (Seed Tuber) नै बीउका रूपमा प्रयोग गरिन्छ। तर. गानो भारी हुने, ढुवानी र भण्डारण खर्चिलो हुने तथा रोग सर्ने सम्भावना बढी हुने भएकाले यसको विकल्पका रूपमा ट्रुपोटेटो सिड (True Potato Seed–TPS) प्रविधि विकास गरिएको हो। TPS भनेको आलुको फूलमा दुई फरक […]
नेपाल कृषिप्रधान देश हो। कृषिसँगै पशुपालनलाई पनि आम्दानीको राम्रो स्रोत मानिन्छ। बाँझोपनका कारण पशुपालक किसानहरूले आर्थिक नोक्सानी बेहोर्नु पर्छ। बाँझोपन भएका जनावरहरू पाल्दा मालिकमाथि आर्थिक भार बढ्छ, त्यसैले धेरैजसो देशहरूमा यस्ता जनावरहरूलाई वधशालामा पठाइन्छ। तर, नेपालमा यो सम्भव छैन। बाँझोपनले जनावरहरूको दूध उत्पादन क्षमतामा उल्लेखनीय कमी ल्याउँछ। बाँझोपन भनेको जनावरहरूमा प्रजनन क्षमताको अस्थायी क्षति हो। […]
ललितपुर। नेपालीहरूको प्रमुख खाद्य बाली हो धान । नेपालमा असारको पहिलो सातादेखि धान रोपाइँ सुरु गरिन्छ । असार महिना सुरु हुन केहि दिन मात्र बाँकी छ । अहिले देशैभरका किसानहरूले धानको ब्याड राख्ने तयारी गरिरहेका छन् । यसकारण धान खेती गर्दा धानको ब्याड राख्ने विधि तथा व्यवस्थापनका बारेमा जानकारी हुनु आवश्यक छ । यस सामग्रीमा […]
वालिङ : भनिन्छ बिकाससँगै विनास हुन्छ र बिनाससँगै बिकास पनि हुन्छ । हरेक चुनौतीसँगै अवसरहरु पनि उत्तिकै हुन्छन् । विगत दुई वर्ष यता कोरोना भाइरसले विश्वमा नै महामारीको रुप लिएसँगै ठूलो नोक्सानी पु¥याएको सबैलाई थाह भएकै कुरा हो । त्यसमध्ये नेपालीहरु पनि उच्च जोखिमको चपेटामा परेका हौं भने प्राय सबैजसो क्षेत्र प्रभावित हुन पुगे । […]
स्याउ खेती शितोष्ण हावापानी भएको ठाँउमा राम्रो हुन्छ। रोजेजी परिवारमा पर्ने स्याउको वानस्पतिक नाम मालस डोमेस्टिका हो। आकर्षक बनोट, मिठो स्वाद, सजिलै खान सकिने हुनाले र मानव स्वास्थ्यलाई पनि फाइदाजनक हुने हुनाले स्याउ सबैको लोकप्रिय फल बनेको छ। बच्चादेखि वृद्धसम्म हरेक व्यक्ति स्याउ भनेपछि हुरुक्कै हुन्छन्। स्याउबाट केक, अचार, जुस, वाइन, रक्सि आदिसमेत बनाउन सकिन्छ। […]
तरबुजा Cucurbitaceae परिवारको सदस्य हो, जसको वैज्ञानीक नाम Citrullus lanatus रहेको छ । यसवर्ग अन्तर्गत काक्रा ,फर्सी ,इस्कुस लगायत अन्य बिरुवाहरु पर्ने गर्छन् ।तरबुजा अफ्रिकाको रैथाने बाली हो । तर्भुजा भारतमा सातौ सताब्दिमा उत्पादन गरिएको थियो भने चीनमा १०औ सताब्दिमा सुरु भएको थियो। १७औ सताब्दी सम्म भने यो यूरोपमा व्यापकरुपमा उत्पादन हुन सुरु भयो र […]
