लेख

कृषि अध्येताको दृष्टिकोणबाट आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को कृषि बजेटको सबलता, कमजोरी, अवसर तथा जोखिम विश्लेषण

नेपाल सरकारले आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का लागि करिब २१ खर्ब २४ अर्ब रुपैयाँको बजेट प्रस्तुत गरेको छ। सरकारले यस बजेटलाई उत्पादनमुखी अर्थतन्त्र, कृषि आधुनिकीकरण, प्रविधि विकास र सुशासनमा केन्द्रित भएको दाबी गरेको छ। कृषि तथा पशुपन्छी विकास क्षेत्रका लागि ४६ अर्ब ९२ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ भने रासायनिक मल खरिदका लागि मात्रै ३२ अर्ब […]

६२ प्रतिशत नेपालीको भविष्य प्रकृतिको भरोसामा : किन आकर्षक छैन कृषि बीमा ?

माटोमा पसिना मिसाएर भविष्य उमार्ने किसानका सपनाहरू नेपालमा धेरैपटक आकाशका कालो बादलले नै बगाइदिएका छन्। एकातिर खेतमा हरियाली फैलिँदै जान्छ, अर्कोतिर किसानको मनमा अनिश्चितताको डर बढ्दै जान्छ। कहिले असिनाले बाली नष्ट गर्छ, कहिले बाढीले खेत बगाउँछ, त कहिले महामारीले गोठ रित्त्याइदिन्छ। जीवनभरको आशा बोकेको बाली केही घण्टामै नष्ट हुँदा किसानले उत्पादन मात्र होइन, आफ्नो श्रम, […]

नेपालकी प्रमुख माटो विशेषज्ञ दिव्य लक्ष्मीको सम्झनामा

दिव्य लक्ष्मी बज्राचार्यको आत्मकथा “माटो मैया” पढी सके पछि एक माटो प्राविधिकको आँखाबाट नेपालको विकास यात्रा लाई बुझ्ने मौका पाएँ । नेपालको पहिलो माटो विशेषज्ञका रूपमा रहेका दिव्य लक्ष्मीले जीवनका आरोह र अवरोहहरू सँगाली नेपालको कृषि प्रविधि र माटो विज्ञान सम्बन्धी गरेका विश्लेषणहरू पढ्दै गर्दा उहाँका अनुभव र अनुभूतिहरूलाई समय सान्दर्भिक प्रयोग गर्दै जानुपर्ने देखिन्छ […]

अम्लिय माटोको दीर्घकालीन सुधारका लागि प्राकृतिक दुई क्रान्तिकारी स्वदेशी समाधान

नेपालको कृषि आज तीन तहको संकटसँग जुधिरहेको छ—माटोको अम्लीयपन र जैविक तत्वको ह्रास, रासायनिक मल र विषादीमा बढ्दो निर्भरता, र त्यसले किसान, उपभोक्ता तथा वातावरणमा पारिरहेको दीर्घकालीन असर। यही यथार्थको पृष्ठभूमिमा “मिसन नेपाली फर्टिलाइजर्स” खडा भयाे जसले पूर्ण रूपमा स्वदेशी सोच, श्रम, सीप र कच्चा पदार्थमा आधारित दुईवटा मौलिक समाधान सार्वजनिक गरेको छ। १. ABC(Acidogenic […]

Maize Storage Practices in Hilly Region of Far Western Nepal

Maize (Zea mays L.) is one of the principal staple crops cultivated in the hilly areas of Far Western Nepal, including Baitadi, Dadeldhura, Bajhang, and Darchula districts. The region’s rugged topography and monsoonal climate pose unique challenges for post- harvest storage. Farmers have developed traditional and climate-adapted storage techniques, among which the Thangro system remains […]

कोदो खाद्य सुरक्षा र जलवायु परिवर्तनको समाधान

कोदोले जलवायु परिवर्तन र गरिबी विरुद्ध सुरक्षा प्रदान गर्दछ। यी खाना, पोषण, चारा र जीविकोपार्जनका राम्रा स्रोत हुन्। यसका साथै, यी बालीहरू अत्यधिक तापक्रम, बाढी र खडेरी पनि सहन सक्षम छन्। । संयुक्त राष्ट्रसंघको जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी अन्तरसरकारी प्यानलका अनुसार आगामी दुई दशकभित्र विश्वव्यापी तापक्रम १.५ डिग्री सेल्सियस वा सोभन्दा बढी पुग्न सक्छ। यस्तो अवस्थामा, विश्वव्यापी […]

२२ औं धान दिवस विशेष

कृषि प्रधान देश नेपालमा यस वर्षको धान दिवस (असार १५) नयाँ उत्साहसाथ आधुनिक कृषि प्रविधि अपनाउँदै मनाइँदैछ। परम्परागत खेतालाई यान्त्रिकरण, स्मार्ट सिँचाइ प्रणाली, उन्नत जातका बीउ, र डिजिटल कृषिको प्रयोगमार्फत सुधार गर्दै, यो दिवस कृषिमा नवप्रवर्तन र आत्मनिर्भरता हासिल गर्ने दिशामा एक महत्वपूर्ण पाइला बन्ने अपेक्षा गरिएको छ। राष्ट्रिय धान दिवसको संक्षिप्त परिचयः नेपाल कृषि […]

स्विसकन्ट्याक्ट नेपालले कृषि प्रविधि विकास एवं विस्तारमा सञ्चालन गरेको कार्यहरुको विवरण

संस्थागत परिचय स्विसकन्ट्याक्ट अन्तर्राष्ट्रिय विकास परियोजनाहरुको कार्यान्वयन गर्ने संस्था हो । सन् 1959 मा स्थापना भएको यसको मुख्य कार्यालय जुरिच, स्विट्जरल्याण्डमा छ । यो एक स्वतन्त्र गैर-लाभकारी संस्था हो जुन राजनीतिक, वर्गिय, जातिय, क्षेत्रिय, भाषिक, धार्मिक रुपमा तटस्थ छ ।  यो ४१ वटा देशहरुमा-कार्यरत छ । स्वीसकन्ट्याक्ट नेपाल सन् १९९१ देखि नेपालमा सकृय छ । […]

बायोचार र यसको प्रयोगबाट माटोको सन्तुलन

परिचय विश्वब्यापी समस्याको रुपमा देखिएको जलवायु परिवर्तन, तापक्रम वृद्धिलाई कम गर्न हरित ग्यास उत्सर्ज कम गराउने जैविक उपायको रुपमा बायोचार देखा परेको छ। जैविक पदार्थहरू (जस्तै काठ, पात, फोहोर आदि) लाई उच्च तापक्रममा अक्सिजनको न्यून उपस्थिति (pyrolysis) मा तताएर बनाइएको एकदमै धेरै कार्बन रहेको पदर्थलाई बायोचार भनिन्छ। यस्लाई चारकोल पनि भनिन्छ। यसको मुख्य उद्देश्य माटोको […]

धानको पराल खेतमा जलाउँदा हुने नोक्सानीहरु के-के हुन् ? यी हुन् यसको उचित समाधानको उपायहरू

धान नेपालकाे प्रमुख खाद्यान्न बाली हो । क्षेत्रफलको हिसाबले पनि यसको स्थान पहिलो नै छ। नेपालकाे  सन्दर्भमा अहिले पनि पराल खेतमै जलाई रहेको देखिन्छ जस्को मुख्य कारण यो हो कि उनलाई थाहा छैन कि उनी आफैलाई कति ठूलो नोक्सान पुर्याइ रहेका छन्। आज भन्दा १० वर्ष अगाडि पराल जलाउने घटनाहरू निकै कम थिए। पराल जलाउनाले […]